Laatste Update 19-6-2010
Foto's
E.G.M.Verkleij
Tekst: Vereniging (tot
behoud van)
Natuurmonumenten
(wil je geen muziek, klik
dan op Esc.)
Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen
is één van de grootste stuifzanden in Europa,
is ruim 3500 ha groot.
Het ligt tussen Tilburg, Waalwijk en Den Bosch.
Met de honden-uitlaatclub in alle jaargetijden op het stuifzand...
2
beeldhouwwerken van moeder natuur.....
Aan
de stuifzanden ontleent het Nationaal Park haar bekendheid: het levende stuifzandencomplex in het centrale gedeelte van het gebied
behoort tot de meest uitgestrekte van Europa.
De wind zorgt voor een steeds veranderd
landschap.
Rond het open zand zijn in de 19e
eeuw uitgestrekte bossen aangeplant die -in tegenstelling tot de zandvlakte- op
enkele plekken nat zijn.
Hele duinen verplaatsen zich en bomen verdwijnen soms helemaal in het zand,
wortels komen bloot te liggen.
'Bomen zonder zand.....'
Links een foto van 2004. Midden en rechts van 2007,
onder 2010.
In die paar jaar tijd staan
de wortels zo bloot dat je er onderdoor kunt kijken.....
Randwallen
Vooral de randen van het duingebied zijn omzoomd door hoge zandlichamen,
randwallen genoemd. Deze zijn ontstaan doordat de lokale dorpsbewoners zich
wilden beschermen tegen het oprukkende zand. Zij plantten daarom houtsingels om
hun akkers. Vele hiervan zijn in de loop der eeuwen door het stuivend zand
bedolven. Soms steekt de kruin van de inmiddels hoge bomen nog boven een zandwal
uit. In het centrale gebied zijn ook wallen te vinden van oude ondergestoven
wegen met laanbeplanting, zoals tussen Drunen en Oisterwijk.
Fortduinen
Soms stuit
je op alleenstaande bomen of boomgroepen die eveneens een moeizame strijd tegen
het zand leveren. Zij zien er uit als een zandheuvel met een groene pruik. In
het zandlichaam bevinden zich soms honderden jaren oude eiken. Hun robuuste
karakter heeft er toe geleid dat ze fortduinen genoemd worde
n
Boom zonder stam...
Stuifvormen
Naast
randwallen en fortduinen zijn er ook verschillende kleinere stuifverschijnselen
in de Loonse en Drunense Duinen te zien. Bijvoorbeeld rondom een graspol, onder
een boomwortel of de steeds weer veranderende ribbelstructuren op de kale
zandvlakte.
Vennen
Door het
wegstuiven van zand ontstaan op andere plekken laagten. Het uitstuiven van deze
laagten eindigt pas als er een harde bodem wordt bereikt.
Vaak is deze leemhoudend en laat het regenwater slecht door. Hierdoor ontstaan
vennen die in de Loonse en Drunense Duinen meestal van tijdelijke aard zijn.
Kaatsheuvelse IJsbaan
Oerbanken
In het
stuifzandgebied is op sommige plaatsen een zwarte of bruine bodem te zien. Deze
compacte laag is ijzer- en humushoudend.
Het materiaal is afkomstig van de vroegere bos- en heidebodems, door regenwater
in lagen of banken afgezet.
De ijstijd
Gedurende de barre poolwinters van de laatste
ijstijd waaide zand en leem uit het noordelijk gelegen Maasdal.
Hierdoor ontstonden zandruggen op verschillende plaatsen in Brabant. Een zacht
glooiend landschap, met afwisselend hoge zandbulten en laag gelegen leemhoudende
bodems, vormde het beeld van het toenmalige landschap. Hier tussendoor
kringelden vele laaglandbeekjes ook wel Ley genoemd. De dekzandrug van de Loonse
en Drunense Duinen werd omringd door moerassen. In het noorden en westen lagen
de venen van de Langstraat en Kaatsheuvel, ten zuiden en oosten de beekdalen van
de Zand- en Broekley.Ongeveer een derde van de Loonse en Drunense
Duinen bestaat uit open stuifzand dat dus tijdens de ijstijd door poolwinden is
afgezet. Deze zandlaag is lange tijd door oerbos bedekt geweest.
Bewoning
Al snel werden de randzones van de huidige duinen
bewoond.
Toen het bos tijdens de 14e eeuw werd
gekapt en de heide overbegraasd werd, kwam het zand weer bloot te liggen. De
wind stoof het zand op tot heuvels en sleet er dalletjes in uit.
Toen de mens in de Middeleeuwen
veel van de natte gebieden ging ontwateren en bewerken, verdroogden de hoge
gronden van de zandrug. Door deze schrale en droge bodem hebben boeren zich in
het verleden tot het uiterste moeten inspannen om hun gronden productief te
houden.
Om de zandgrond vruchtbaar te maken werd deze op diverse manieren bemest, maar
deze methode
bleek funest te zijn voor de kwetsbare omgeving.
Nadat in de 19e eeuw bossen zijn geplant, zijn
de zandverstuivingen enigszins beteugeld en kon het stuivende zand de omliggende
landbouwgronden geen overlast meer bezorgen. Tussen de bossen in beweegt het
zand nog altijd. De lager gelegen duinvalleitjes staan ’s winters soms onder
water, waardoor daar het pijpenstrootje groeit. In het stuifzand kunnen alleen
taaie planten als buntgras en zandzegge overleven. Bij deze grassen groeien ook
korstmossen, zoals rendiermos.
Zandley
Het
stuivende zand heeft er ook voor gezorgd dat er een totaal ander landschap kon
ontstaan. Het heeft er namelijk voor gezorgd dat de bedding van het riviertje de
Zandley aan het einde van de laatste ijstijd dichtstoof. Hierdoor ontstond een
veel natter gebied “De
Brand”.
Door
de vochtige omgeving is de Brand een zeer geschikt leefgebied voor planten en
dieren. Vele reptielen en amfibieën leven in en rond de zompige moerassen en
weilanden.
Hier komen zelfs de zeldzame Boomkikker en Hazelworm voor. Vogels, zoals de
Blauwe reiger komen hier veelvuldig voor. Ook de Blauwborst en de Waterral zijn
hier te vinden.
Het
bos
in de
Loonse en Drunense Duinen
bestaat nu nog voornamelijk uit grove den.
Natuurmonumenten wil het omvormen tot een gevarieerd bos met loofbomen en een
ondergroei van onder meer lijsterbes en
vuilboom. Op de heide
worden regelmatig opkomende berk en grove den
verwijderd.
Zo blijft de heide open, heeft de wind vrij spel op de zandvlakte en blijft de
Brabantse
‘woestijn’ intact.
In de bossen rond de duinen leven de planten en dieren die de zanderige grond
prettig vinden, maar beschutting zoeken voor
het
stuifzand. De das en de vos komen hier voor. Ook vogels zoals, de Groene
specht, de Zwarte specht, de Grote bonte
specht en de Boomklever hebben
hier hun leefgebied
Zandloopkever
De overgang van stuifzand naar bos is een
opeenvolging van kaal zand, korstmossen, mossen, heide, struiken en bomen.
Door deze afwisseling zijn er in de Loonse en Drunense Duinen vele soorten
planten en dieren.
Dieren die de erbarmelijke omstandigheden in de stuivende zandvlakte trotseren
zijn krekels, graafwespen, aardhommels en
zeldzame zandloopkevers.
(deze
foto
is van Natuurmonumenten) Mestkever
Zij zijn weer voedsel voor roodborsttapuit,
boomleeuwerik en de levendbarende hagedis.
In het omringende bos broeden de boomvalk, sperwer, groene en zwarte specht.
Januari 2010, sneeuw, sneeuw en nog eens
sneeuw. Maar wat zie je dan veel leuke dingen....
Sciurus vulgaris
Plaats delict, boom door een buizerd
gebruikt als hakblok..
(je verlaat de site...)
Dieren-webcams